×

Depresja

„…Jestem beznadziejna, nic nie znaczę, nie mam na nic wpływu. To wszystko mnie przerasta. Już nie mogę wytrzymać. Znowu nic nie spałam. Jestem zmęczona. Nie mam siły wstać z łóżka. Muszę iść do pracy. Muszę iść na pocztę. Muszę zadzwonić do mamy. Ona mnie nie rozumie, nikt mnie nie rozumie. Nie dam rady, to takie trudne. Nie chce wstawać, nic dobrego mnie nie czeka. Zostałabym tutaj, pod kołdrą, na zawsze. Do wszystkiego muszę się zmuszać, do zjedzenia czegokolwiek, do ubrania kurtki, każda czynność jest niewyobrażalnie trudna. Zbyt trudna. Wszystko mnie boli, moje nogi są ciężkie, nie mam siły się ruszać. Mam tyle rzeczy na głowie, ciągle o tym myślę, co trzeba zrobić i ciężar dnia przygniata mnie jeszcze bardziej. Kiedyś lubiłam spacery, herbatę w białej filiżance i te pachnące rogaliki z piekarni na dole. Teraz jak o tym pomyślę nie czuję nic. Nic mnie nie cieszy, na nic już nie czekam, niczego nie chcę. Tylko leżeć i się nie ruszać. A najlepiej zniknąć. Pustka, przerażająca pustka, beznadzieja, ciemność. Tak potworna. To tak boli. Co jest ze mną nie tak?”

Każdy człowiek odczuwa od czasu do czasu gorszy nastrój, bywa smutny, przygnębiony, rozdrażniony bądź przemęczony. Takie emocje są naturalną częścią życia i mogą czasami trwać kilka godzin lub nawet kilka dni. Potem jednak ustępują, samoistnie znikają bez żadnego leczenia. Niestety u wielu osób ten „depresyjny” stan trwa o wiele dłużej, powodując bardzo negatywne skutki.

Depresja stanowi jedno z najczęściej występujących zaburzeń psychicznych. Stała się tak powszechna, że nazywana jest czasami „przeziębieniem psychiatrii”. Na depresję choruje obecnie w Polsce około 1,5 mln osób, na świecie liczba chorych sięga ponad 350 mln. Czterdzieści lat temu depresja dopadała zwykle ludzi po 40-stym roku życia, obecnie coraz częściej chorują na nią nastolatki oraz dzieci. Z powodu depresji na świecie ginie rocznie około miliona osób, a około 4000 osób umiera każdego dnia.

Czynnikami, które mogą zwiększać prawdopodobieństwo pojawienia się zaburzeń depresyjnych są:

  • uwarunkowania rodzinne i środowiskowe
  • uwarunkowania osobowościowe (np. neurotyczność i wysoki poziom lęku)
  • niska odporność na sytuacje stresujące
  • brak więzi i relacji społecznych
  • negatywne wydarzenia życiowe (np. brak pracy, rozwód, śmierć bliskiego)
  • płeć – dwa razy większe ryzyko zachorowalności u kobiet
  • podatność genetyczna
  • nadużywanie substancji psychoaktywnych

Epizod depresyjny

Pierwszy, pojedynczy epizod depresji określany jest w nomenklaturze psychiatrycznej jako „epizod depresyjny”. Przeciętny czas jego trwania wynosi około 9 miesięcy. Kolejne powracające epizody klasyfikowane są jako „zaburzenia depresyjne nawracające”. Co najmniej 50% pierwszych epizodów depresyjnych kończy się nawrotami. W zależności od nasilenia objawów pierwszy epizod depresyjny można określić jako łagodny, umiarkowany lub ciężki.

Przyczyny depresji

Depresja ma niejednorodny charakter i może mieć wiele przyczyn. Wg założeń psychologii poznawczej i jej przedstawiciela Aarona Becka, duży wpływ na wystąpienie tej choroby, ponoszą zniekształcenia poznawcze (np. nadmierne uogólnianie, myślenie dychotomiczne, czyli w kategoriach wszystko albo nic, przepowiadanie przyszłości), myśli automatyczne, negatywne schematy, które aktywują tzw. „triadę poznawczą”. Pacjent postrzega wówczas siebie w bardzo negatywny sposób, obraz rzeczywistości jest pesymistyczny a przyszłość jawi się jako całkowicie negatywna i pozbawiona sensu.

Seligmann stworzył teorię: „wyuczonej bezradności”, według której człowiek nie dostrzega żadnego wpływu swoich działań na sytuacje, które mają miejsce. W miarę powtarzających się błędów, chory wszystkie niepowodzenia traktuje jako wewnętrzne porażki, natomiast sukcesy przypisuje czynnikom zewnętrznym.

Główne objawy depresji

Człowiek chory na depresję cierpi samotnie. Odczuwa palący ból i cierpienie psychiczne, wobec których czuje się całkowicie bezradny. Ci, którzy przeżyli depresję wiedzą, że ta choroba nie ma jednego oblicza i bardzo często przynosi ze sobą trudne do rozpoznania objawy. Do najbardziej typowych objawów, należą:

  • Obniżenie nastroju (u dzieci często nastrój drażliwy)
  • Uczucie pustki
  • Niepokój, nieokreślony lęk
  • Osłabienie koncentracji, uwagi i pamięci
  • Niska samoocena
  • Nieadekwatne poczucie winy
  • Pesymistyczna wizja przyszłości
  • Utrata zainteresowań, zmniejszona zdolność odczuwania przyjemności
  • Utrata apetytu lub wzmożony apetyt
  • Spadek libido
  • Bezsenność lub wzmożona senność
  • Zaburzony rytm snu, wczesne budzenie się
  • Częste uczucie zmęczenia, brak energii
  • Spowolnienie lub pobudzenie psychoruchowe
  • Gorsze samopoczucie w godzinach porannych
  • Wycofanie się z kontaktów towarzyskich
  • Myśli i próby samobójcze

Współwystępowanie

80-90% pacjentów z głębokimi zaburzeniami depresyjnymi wykazuje również objawy lękowe. Częste jest również współistnienie depresji z nadużywaniem substancji psychoaktywnych. Alkohol lub narkotyki są błędnie stosowane jako środki przeciwdziałające depresji. W rzeczywistości nadużywanie substancji psychoaktywnych pogłębia stany depresyjne .

Leczenie depresji

Tak jak istnieje wiele teorii zarówno biologicznych jak i psychologicznych wyjaśniających przyczyny depresji, tak też stosuje się sporo metod pomagania ludziom cierpiących na zaburzenia depresyjne. Terapia poznawczo – behawioralna opiera się na założeniu, że jedną z przyczyn depresji jest sposób postrzegania świata. Leczenie koncentruje się na próbach zrozumienia oraz modyfikacji sposobu myślenia i zachowania, czyli czynnikach poznawczych oraz behawioralnych, które stanowią podłoże depresji.